من ۱۲ آذر -سالروز زندهیاد تولد دکتر علی شریعتی- میخواستم بنویسم، اما، نشد. اینک، برداشتهایم را از کتاب «برگزیدهی آثار و اندیشههای شریعتی» به تدوین آقای محمد لامعی، در صحن مدرسه فکرت اشتراک میگذارم. زیرا معرفی و شرح بر کتاب از مباحث دائمی این مدرسه بوده و هست. در زیر دیدگاههایم از افکار دکتر علی شریعتی را با ابتنا برین اثر منتشرشدهاش که جزوِ کُتب معتبر و معظم کتابخانهی شخصیام است، فشرده و گذرا، مینویسم. امید میبَرم این متنم، موجب تنویر (=روشنشدن) شود؛ بهویژه، باعث تنظیر (=نگریستن)
منبع عکس
شریعتی معتقد بود تشیع «اسلام به اضافه چیزهای دیگر»! به تعبیر من: من در آوُردی، نیست، بلکه ناب است، و «منهای خلافت و عربیت و اشرافیت». به ص ۱۹۸ رجوع شود.
او اعتقاد داشت علی ع بر محمد ص «اضافه نشد»، علی را گرفتیم تا «محمد ص را گُم نکنیم.» چرا؟ چون به نظرش مروان و متوکّل هم، «از محمد ص سخن میگویند»!
دکتر بر آن بود مردم شامات «همه قربانی دستگاه» اموی بودند و اسلام خود را از آن دستگاه گرفته بودند. و آن دستگاه هم اسلام را «طبق مصلحت حکومتش»! و «شخصیتهای خودش»! تبلیغ میکرد. به ص ۲۸۰ رجوع شود.
شریعتی انسان را یک «مهاجر ابدی در خویش» میدانست که «اگر ایستاد، دیگر نیست.» (ر.ک: ص ۴۴۶) و عبادت را «اتصال مستمر میان انسان و خداوند»، مقصود میگرفت.
وی باور داشت باطل میتواند «فتح کند، تسخیر کند، بکُشد»، اما نمیتواند پیروز باشد، «پیروز، نفْسِ حقبودن» است.
در امت، اقتصاد زیربناست، شریعتی برای این فکرش مثال «مَن لامعاشَ لَه، لامعادَ لَه» را میزد.
در نگرش شریعتی «دموکراسی رأسها» نفی میشود، فاشیسم رد میگردد، اُلیگارشی باطل میشود و هر دیکتاتوری ضد مردم، منحل. او جامعهی سه بعدی «کتاب، ترازو و آهن» به عبارتی «عرفان، عدالت، برابری» باور داشت؛ هر کدامش، در سر جایش.
لذاست محمد ص، حضرت رسولی است نزد دکتر شریعتی که به تعابیرش «به مجردِ بعثت، مخالفتش را با مَلاء، اشراف، بردهداران و باغداران طائف و تاجران قریش آغاز کرد.»
و اوست که چون از زیر تربیت پدرش استاد محمدتقی شریعتی، برخاست، خود هم میگوید: «و تو پسرم! اگر نمیخواهی به دست هیچ دیکتاتوری گرفتار شوی، فقط یک کار بکن: «بخوان! بخوان! و بخوان.» تمام. والسلام. آری؛ اسلامِ دستگاهِ حکومت، نه، هرگز!
