وقف خواری و شراب خواری
فقیه مدرسه دی مَست بود و فتوا داد
شرح و نکتهی دامنه:
مَست درین بیت اشاره است به تعلّقنداشتن به هواهای نفسانی. یعنی فقیه در اوج آزادگی و دانایی و وارستگی و نیز بیوابستگی، فتوای شرعی داد که بیشک شرابخواری (=یکی از نجاسات) حرام است و خورندهی آن حکم خدا را بر زمین میزند؛ اما بدتر از شرابخواری این است کسی اموالی را که برای مردم و عموم و یا برای امر دین و امور غیرشخصی و با قصد خیریّه وقف شده است، بخورَد. از نظر من، حافظ به عنوان یک عالم دینی و متشرّع، میخواهد بگوید خوردنِ شراب زیانش در درجهی نخست به خودِ خورندهی این نجسی و سپس اثرات بدش به جامعه بازمیگردد، اما خوردنِ مال وقفی، زیانش علاوه بر فردِ خورنده، جامعه و دین را نیز دربرمیگیرد و دستکم به سه ساحت، ضرر میزند و خدشه وارد میکند: فرد، ملت و مذهب.
نکته این است که وقفکردن اقدامیست از سرِ حُسن و احسان و نیکوکاری، خوردنِ آن اما به نفع خود و خویشان، اقدامیست پلیدتر از شرابخواری. دور باد؛ دور باد؛ این هر دو زشتکاری و حرامخواری.
