غنا و فُقها

 

7010

 

 

به قلم حجت الاسلام محمدجواد غلامی دارابی. «قسمت هشتم. "دیدگاه فقها درباره غنا". به نام خدا. پیرامون غنا دو نظریه عمده توسط فقها ارائه شده است. عده ای مطلقا حرام دانستند و برخی نیز غنا را به حرام و حلال تقسیم کردند. اکنون به بررسی این دو نظریه می پردازیم.

 


۱-  حرمت مطلق غنا

بر اساس این دیدگاه حرام بودن مطلق غنا بر مبنای پذیرش صوتی بودن غنا است. آوای آهنگین سرخوش کننده حرام است، حتی اگر گفتمان و کلام همراه آن همچون تلاوت قرآن بر حق باشد. مشهور فقها به ویژه فقیهان گذشته همچون صاحب جواهر بر این نظریه ادعای اجماع دارند. کسانی که مدعی حرمت مطلق غنا و همه انواع و اقسام آن هستند به سه دلیل تمسک کرده اند که عبارتند از : 

۱- آیاتی از قرآن 
۲- روایات
۳ - اجماع

"آیاتی از قرآن" 

 

 

نخستین دلیلی که بر حرمت غنا ارائه شده آیاتی از قرآن است که با کمک روایات حمل بر موسیقی و غنا شده است. این آیات به شرح ذیل است.

۱- آیه "اجتنبو قول الزور". محل شاهد "قول زور" است که از نظر مدعیان حرمت مطلق غنا به معنای غنا آمده است و یا حداقل غنا را دربر می گیرد. مرحوم طبرسی صاحب مجمع البیان پس از آن که "زور" در آیه فوق را به معنای کذب دانسته می گوید: "اصحاب ما روایت کردند که غنا و سایر گفته های لهو آمیز مشمول قول زور است. مقصود ایشان در کافی استناد به کلام  امام صادق (ع)  است که فرمود: مراد از "اجتنبو" غنا است. در روایت دیگری مرحوم شیخ انصاری نیز "قول زور" را به معنای غنا دانسته است".

 

 

"نقد برخی صاحب نظران بر تفسیر "قول زور" به غنا"

۱- "زور" در لغت به معنای دروغ است و مناسبتی بین مفهوم دروغ و مفهوم غنا وجود ندارد، مگر آن که بر حسب محتوا می تواند به معنای بر خورداری غنا از کلام دروغین باشد.

 

۲- اضافه "قول" به "زور" موید آن است که مقصود از "زور" چیزی است که از مقوله گفتار و کلام است درحالی که اشاره شد غنا از مقوله صوت است نه کلام بنابراین اگر حرمتی متوجه غنا گردد به خاطر برخورداری از گفتار دروغین است نه آن که ذاتا حرام باشد.

 

۳- در برخی روایات قول زور به معنای شهادت دروغین تعبیر شده است.

 

مرحوم استاد آیه الله معرفت در این باره می گوید: «مقصود روایات آن است که "قول زور" که در آیه  شریفه از آن نهی شده، بر غنا حمل شود به این معنا که غنا یکی از مصادیق آن به شمار می آید؛ زیرا "زور" در لغت به معنای میل به کژی آمده است. پس هر چه که سبب انحراف و رویگردانی از جدی نگری به زندگی بوده و دست افرادی به منظور نشر فحشا میان مومنان به حساب آید، حال چه به لحاظ محتوایش یا با توجه به لوازم فتنه انداز آن، عناوین "لهوالحدیث"  "لغو"  "باطل" و "قول الزور: بر آن منطبق می گردد.»