محتوا و غنا

 

7006

 

 

به قلم حجت الاسلام محمدجواد غلامی دارابی. قسمت هفتم. "نقش محتوا در تحقق غنا". به نام خدا. در قسمت ششم اشاره شد که "غنا" از مقوله صوت است و کلام و گفتمان یا محتوا در تحقق معنایی آن دخالت ندارد. مرحوم آیت الله خویی معتقد است که مفهوم "غنا" مرکب از هیات و ماده یعنی مرکب از آوا و کلام است ایشان می گوید: در "غنا" دو چیز معتبر است:
۱- ماده (کلام) باطل و لهوی باشد.
۲- هیات، در برگیرنده کشیدن و ترجیع باشد.

 


بنابر این اگر یکی از آن دو منتفی شود "غنا" صادق نیست و نیز ترجیعی که به هنگام وعظ و خطابه متداول است از مفهوم "غنا" خارج است. از آن جایی که ایشان مفهوم "غنا" را مرکب از ماده ؛ یعنی کلام و هیات یعنی آوای آهنگین دانسته اند در برخورد با روایاتی که در آن ها "غنا" در تلاوت قرآن و نیز مرثیه خوانی تجویز شده است، را موضوعا" از مفهوم "غنا"  خارج می داند؛ زیرا از نظر ایشان اگر چه هیات "غنا" درباره آن ها صادق است، اما گفتمانی که در آن ها به کار بسته می شود، گفتار باطل نیست.

 

 تعاریفی که در قسمت قبل از واژه شناسان و فقها بیان کردیم، دانسته شد که هیچ کس محتوا و کلام را در مفهوم "غنا" دخالت نداده است. از جمله فقهای معاصر که "غنا" را منحصرا در هیات می داند نه مرکب از ماده و هیات، مرحوم امام خمینی ره است. ایشان در این باره می گوید:
ماده (کلام) در تحقق مفهوم "غنا" دخالتی ندارد.


 

از این رو در تحقق "غنا" تفاوت نمی کند که کلام باطل باشد یا حق، حکمت باشد یا قرآن و یا مرثیه ای در رثای ستمدیده ای، در این مطلب جای تردید وجود ندارد. بر این اساس، حضرت  امام ره  ضمن آن که تلاوت قرآن و مرثیه را مفهوما داخل در غنا دانسته و خروج تخصصی آن ها را رد کرده است مدعی است که "غنا" در این موارد نیز جایز نمی باشد. نتیجه آن که مفهوم "غنا" با وجود هیات تحقق می یابد و نوع گفتمان در آن دخالتی ندارد.